De oorsprong van tarotkaarten

Tarot ontwikkelde zich over eeuwen van gewoon kaartspel naar spiritueel hulpmiddel

De geschiedenis in het kort

Tijdlijn van tarot

Speelkaarten in Europa

Speelkaarten bereikten Europa aan het eind van de veertiende eeuw, via handel met de islamitische wereld. Kaarten uit het Mamelukkenrijk in Egypte en de Levant hadden al pakken met bekers, munten, zwaarden en polospellen. Daarin zie je de voorlopers van de vier pakken van tarot. Tarot zoals we dat nu kennen bestond toen nog niet. Dat ontstond pas in de vijftiende eeuw.

Van een spirituele of voorspellende betekenis was in deze vroege periode nog geen sprake. De kaarten waren, eenvoudig gezegd, een kaartspel, vergelijkbaar met het gewone kaartspel dat we nu nog kennen.

De Egyptische oorsprongstheorie, en waarom die niet klopt

Een van de meest verspreide verhalen over tarot is dat het uit Egypte zou komen. Dat idee komt van de Franse geleerde Antoine Court de Gébelin. In 1781 schreef hij dat tarot een verborgen boek van Egyptische priesters was. Hij had daar geen bewijs voor: hiërogliefen konden toen nog niet eens gelezen worden. Dat lukte pas in 1822. In de 19e eeuw kwam daar het verhaal bij dat "zigeuners", die volgens die verhalen uit Egypte kwamen, de kaarten naar Europa hadden gebracht.

Beide aannames blijken niet te kloppen. De Roma, naar wie dit verhaal verwijst, komen oorspronkelijk uit India, niet uit Egypte. Ze bereikten West-Europa begin 15e eeuw, en er is geen enkel bewijs dat zij tarot meebrachten. De eerste tarotkaarten duiken juist op aan Italiaanse hoven, als spel voor de adel. Tarotkaarten uit het oude Egypte zijn nooit gevonden.

De Egyptische theorie is dus inmiddels breed erkend als legende, niet als geschiedenis. Voor de historische oorsprong van tarot als herkenbaar kaartspel wijst het beschikbare bewijs naar 15e-eeuws Noord-Italië.

De eerste tarotdecks: 15e eeuw

De vroegste tarotdecks die bewaard zijn gebleven, werden rond 1440 tot 1450 gemaakt in Noord-Italië, onder meer in Milaan. Deze kaarten werden oorspronkelijk carte da trionfi genoemd, triomfkaarten, en de extra kaarten die aan het gewone kaartspel werden toegevoegd, kregen de naam trionfi, wat "troeven" betekent.

De vroegste tarotkaarten ontstonden in Milaan, geschilderd voor de heersende Visconti-Sforza familie

De bekendste vroege decks zijn de Visconti-Sforza Tarot, handbeschilderd voor de familie die destijds over Milaan heerste. Het deck wordt vaak toegeschreven aan de schilder Bonifacio Bembo. Het eerste schriftelijke bewijs van tarotkaarten in het algemeen komt uit 1442: een aankoop van carte da trionfi in de administratie van het hof van Ferrara.

De Tarot de Marseille

Waar de Visconti-Sforza-kaarten kostbare, handbeschilderde unica waren voor de adel, ontstond er later een toegankelijkere variant: de Tarot de Marseille. Historici denken dat deze stijl oorspronkelijk uit Noord-Italië komt, voordat hij zich via houtsnededruk verspreidde naar Frankrijk, Zwitserland en Noord-Italië.

Doordat de Tarot de Marseille via de drukpers werd geproduceerd, kwam het beschikbaar voor een breder publiek, niet langer alleen voor de rijken die een kunstenaar konden betalen voor een handbeschilderd deck. Dat maakte tarot bekend buiten de hoogste kringen. Het waren ook Marseille-kaarten waar de Franse esoterici in de 18e eeuw mee aan de slag gingen.

De Tarot de Marseille bleef eeuwenlang de dominante stijl in continentaal Europa, met een herkenbare beeldtaal die tot op vandaag door veel tarotlezers en -ontwerpers als referentie wordt gebruikt. Hoe de Marseille-stijl verschilt van de andere decks lees je bij soorten tarotkaarten.

Tarot en de heksenjachten: een hardnekkige mythe

Er is geen goede historische basis voor het populaire verhaal dat tarotkaarten een belangrijke rol speelden bij de Europese heksenvervolgingen van de 16e en 17e eeuw. Tarot was in deze periode voornamelijk een kaartspel; het latere esoterische gebruik ontwikkelde zich pas veel later. De redenen waarom mensen destijds van hekserij werden beschuldigd, lagen op een heel ander vlak: religieus, sociaal en juridisch. Tarot maakte daar geen deel van uit.

De reden is eenvoudig: tarotkaarten hadden in die periode nog helemaal geen spirituele of voorspellende betekenis. Ze werden gewoon gebruikt als speelkaarten, zoals ze oorspronkelijk waren bedoeld. Pas meer dan een eeuw na de zwaarste vervolgingsgolven kregen de kaarten de lading die wij er nu aan verbinden.

Er is wél vroeg bewijs van kaarten die voor duiding werden gebruikt: in 1540 verscheen een boek van Francesco Marcolino da Forlì met eenvoudige orakels op basis van het trekken van een gewone speelkaart. Maar dit was geen tarot in de vorm die wij kennen, en zeker geen praktijk die destijds werd vervolgd.

De spirituele wending

De omslag naar tarot als spiritueel instrument begon in Frankrijk. Na Court de Gébelin (1781) maakte de Parijse kaartlegger Jean-Baptiste Alliette, die zich Etteilla noemde, in 1789 het eerste tarotdeck dat speciaal bedoeld was voor waarzeggerij. In de 19e eeuw bouwden Franse occultisten als Éliphas Lévi en Papus daarop voort; Lévi koppelde de 22 troeven aan de 22 letters van het Hebreeuwse alfabet. Vanaf dat punt werd tarot meer dan een spel: de kaarten werden gezien als instrument voor zelfreflectie, levensduiding en spirituele groei.

Deze verschuiving zette een ontwikkeling in gang die uiteindelijk, ruim een eeuw later, zou uitmonden in de moderne tarotdecks die wij vandaag kennen.

De Hermetic Order of the Golden Dawn

Een schakel die vaak wordt overgeslagen, maar de twee dominante moderne tradities verklaart: zowel Arthur Edward Waite als Aleister Crowley waren lid van dezelfde Engelse esoterische orde, de Hermetic Order of the Golden Dawn, opgericht in 1888. Deze orde bracht westerse esoterie, kabbala, astrologie en ceremoniële magie samen in één systeem, en tarot vormde daarbinnen een belangrijk onderdeel van studie en inwijding.

Waite en Crowley leerden binnen dezelfde orde dezelfde onderliggende symboliek, maar gingen na hun vertrek ieder hun eigen richting op. Dat verklaart waarom er rond dezelfde tijd, vanuit dezelfde bron, twee concurrerende tradities ontstonden. Dat is geen toeval, maar een directe historische verbinding.

Het Rider Waite Smith deck

Het meest invloedrijke moderne tarotdeck verscheen in 1909: het Rider Waite Smith deck, ontworpen door Arthur Edward Waite en geïllustreerd door kunstenares Pamela Colman Smith. Dit deck bracht een belangrijke vernieuwing: waar de meeste eerdere decks alleen de Grote Arcana uitgebreid illustreerden, kreeg bij Rider Waite ook elke kaart van de Kleine Arcana een eigen afbeelding, vaak met een kleine scène. Smith liet zich daarbij inspireren door de Italiaanse Sola Busca-tarot van rond 1490, een van de weinige oude decks met geïllustreerde getalkaarten.

Moderne decks zoals Rider Waite bouwen voort op eeuwen van ontwikkeling

Die keuze maakte tarot toegankelijker: in plaats van alleen op abstracte symboliek en geheugenwerk te vertrouwen, konden lezers de beelden zelf laten spreken. Vrijwel elk modern tarotdeck, ook de Sranang Tarot, bouwt in structuur voort op dit fundament.

Het Thoth Tarot

Naast Rider Waite ontstond een tweede invloedrijke traditie: het Thoth Tarot, ontworpen door de Britse occultist Aleister Crowley en geschilderd door kunstenares Frieda Harris tussen 1938 en 1943. Als kaartspel verscheen het pas in 1969. Waar Rider Waite toegankelijk en verhalend is, is Thoth complexer: het combineert astrologie, numerologie, kabbala en Egyptische mythologie in een dichte, symbolische beeldtaal.

De twee tradities, Rider Waite en Thoth, worden nog altijd gezien als de twee dominante stromingen binnen de moderne tarot. Bijna elk deck dat sindsdien is ontworpen, leunt op structuur en symboliek van een van beide, of combineert elementen van allebei.

Van twee tradities naar duizenden decks

Vanaf de tweede helft van de 20e eeuw begon tarot zich in een heel andere richting te ontwikkelen: niet meer twee dominante decks, maar een groeiende stroom van thema-decks. Kunstenaars en spirituele beoefenaars gingen de klassieke 78-kaarts structuur gebruiken als canvas voor hun eigen beeldtaal, geïnspireerd door mythologie, natuur, specifieke culturen of persoonlijke spiritualiteit.

Deze ontwikkeling versnelde vanaf de jaren '70 en '80, en zette door tot in de huidige tijd: inmiddels bestaan er duizenden zelfontworpen tarotdecks wereldwijd, elk met een eigen culturele of artistieke laag bovenop dezelfde onderliggende structuur.

De Sranang Tarot staat in die lijn van ontwikkeling: een eigen, cultureel gegronde interpretatie van een eeuwenoud systeem.

Tarot in de digitale tijd

De meest recente stap in deze ontwikkeling is digitaal. Waar een tarotdeck ooit alleen fysiek en vaak kostbaar verkrijgbaar was, zijn kaarten inmiddels via apps en online tools voor iedereen toegankelijk. Dat verlaagde de drempel om te beginnen aanzienlijk: geen investering in een fysiek deck nodig om te ontdekken of tarot iets voor je is.

Zelf bied ik die laagdrempelige eerste kennismaking ook aan: via de gratis online tarotreading trek je zelf een kaart, zonder verdere verplichting.

Tarot en Carl Jung

In gesprekken over tarot valt vaak de naam Carl Gustav Jung, de Zwitserse psychiater die het concept van archetypen ontwikkelde: universele, terugkerende symbolen en patronen in het menselijk onbewuste. Sommige moderne tarotbeoefenaars gebruiken Jungs ideeën als interpretatiekader: de kaarten worden dan gezien als projectieve symbolen die innerlijke processen zichtbaar maken.

Belangrijk om te weten: Jung zelf heeft geen tarot-theorie ontwikkeld. Zijn werk ging over archetypen in het algemeen, niet specifiek over tarotkaarten. De koppeling tussen zijn ideeën en tarot is later door anderen gelegd. Het is een interpretatiekader, geen document dat Jung zelf schreef.

De Sranang Tarot in deze traditie

De Sranang Tarot, die ik zelf heb ontworpen, staat in deze lange traditie van decks die de klassieke tarot-symboliek hernemen en aanvullen. Waar de Tarot de Marseille de oude Italiaans-Franse beeldtaal bewaarde en het Rider Waite Smith deck de Engelse esoterische lijn verdiepte, voegt de Sranang Tarot een nieuwe culturele laag toe: de Surinaamse Winti-context en voorouderlijke begeleiding.

Waarom ik de Sranang Tarot heb ontworpen

Na jarenlang met bestaande tarotdecks te hebben gewerkt, merkte ik dat ik iets miste. Het idee voor een eigen deck kreeg ik in de vijf jaar dat ik in Suriname woonde. De traditionele tarot gaf mij een sterke basis en de symboliek van de 78 kaarten bleef voor mij waardevol, maar ik wilde mezelf en de Surinaamse cultuur ook in de kaarten kunnen herkennen.

Ik wilde daarom geen compleet nieuw systeem bedenken. Juist de bestaande structuur van tarot, met de Grote Arcana, de Kleine Arcana en de reis die de kaarten samen vormen, wilde ik behouden. Wat ik wilde veranderen, was de wereld waarin die reis wordt afgebeeld.

Bij het ontwerpen wilde ik Suriname zichtbaar en voelbaar maken. De cultuur, de kleuren, de omgeving en de symboliek kregen een plaats binnen een tarotdeck dat nog steeds herkenbaar tarot is. Het was voor mij belangrijk dat het niet alleen een mooi Surinaams jasje zou worden. De beelden moesten passen bij de betekenis en energie die ik tijdens mijn jarenlange werk met tarot aan de kaarten had leren verbinden.

Mijn praktijkervaring speelde daarbij een belangrijke rol. Wanneer je jarenlang readings geeft, merk je dat de betekenis van een kaart niet alleen uit een boek komt. Je ziet hoe dezelfde kaart terugkomt bij heel verschillende levensvragen, en hoe de betekenis verandert door de vraag, de omliggende kaarten en de situatie van de persoon tegenover je. Die ervaring wilde ik meenemen in mijn eigen deck.

De Sranang Tarot is daarom voor mij een ontmoeting tussen twee werelden: de eeuwenoude structuur van tarot en mijn eigen Surinaamse achtergrond en spirituele beleving. Ik zie mijn deck ook als onderdeel van de ontwikkeling die tarot altijd heeft doorgemaakt: door de eeuwen heen steeds opnieuw afgebeeld en geïnterpreteerd door mensen uit verschillende tijden en culturen. Met de Sranang Tarot heb ik daar mijn eigen hoofdstuk aan toegevoegd.

Uiteindelijk was dat mijn belangrijkste reden om het deck te maken: ik wilde kaarten creëren waarin ik de vertrouwde taal van tarot kon blijven lezen, maar waarin ik tegelijkertijd Suriname kon herkennen.

De geschiedenis van tarot leert iets belangrijks: de kaarten waren ooit gewoon speelkaarten. Wat ze vandaag voor jou kunnen betekenen, hangt af van de bedoeling waarmee je ze gebruikt. De symbolen zijn niet de magie. Jouw aandacht is de magie.

Meer weten over de Sranang Tarot? Lees alles over mijn Sranang Tarot of begin bij De Dwaas binnen de Sranang Tarot.

Ervaringen van cliënten

Van cliënten uit heel Nederland en België

Veelgestelde vragen over de geschiedenis van tarot

Rachida Kacimi

Medium, helderziende en paragnost met 28 jaar praktijkervaring. Ontwerpster van de Sranang Tarot en de Surinaamse zigeunerkaarten. Oprichter van Lyluah Spirituele Praktijk en van Spiritueel Suriname.

Praktijk: Cruquiuskade 251 · 1018 AM Amsterdam · KvK 52035956 · BTW NL002077055B30

YouTube: Rachida Kacimi kanaal · Websites: lyluah.sr · spiritueelsuriname.com

Bijgewerkt 11 oktober 2026 · Auteur Rachida Kacimi · Lyluah Spirituele Praktijk