De oorsprong van tarotkaarten

Tarot ontwikkelde zich over eeuwen van gewoon kaartspel naar spiritueel hulpmiddel

De geschiedenis in het kort

Speelkaarten in Europa

Speelkaarten bereikten Europa, via handelsroutes uit Noord-Afrika, in de late middeleeuwen — vanaf de veertiende eeuw. De symbolen op deze vroege kaarten zijn de voorlopers van de vier pakken die we later in tarotkaarten terugzien. Tarot zoals we dat nu kennen bestond op dat moment nog niet: dat ontstond pas later, in de vijftiende eeuw.

Van een spirituele of voorspellende betekenis was in deze vroege periode nog geen sprake. De kaarten waren, eenvoudig gezegd, een kaartspel — vergelijkbaar met het gewone kaartspel dat we nu nog kennen.

De Egyptische oorsprongstheorie — en waarom die niet klopt

Een van de meest verspreide verhalen over tarot is dat het uit Egypte zou komen. De theorie ontstond in de 19e eeuw, toen er hiërogliefen werden ontdekt die op de afbeeldingen van tarotkaarten leken, en er werd gesuggereerd dat de kaarten via "zigeuners" (die volgens dit verhaal uit Egypte kwamen) naar Europa waren gebracht.

Beide aannames blijken niet te kloppen. Historisch onderzoek laat zien dat de Roma-gemeenschap, waar dit verhaal naar verwijst, oorspronkelijk uit India komt en pas in de 15e en 16e eeuw naar Europa trok — ruimschoots na het ontstaan van de eerste tarotkaarten. Oudere tarotkaarten uit de Egyptische oudheid zijn bovendien nooit gevonden of in documenten teruggevonden.

De Egyptische theorie is dus inmiddels breed erkend als legende, niet als geschiedenis. Voor de historische oorsprong van tarot als herkenbaar kaartspel wijst het beschikbare bewijs naar 15e-eeuws Noord-Italië.

De eerste tarotdecks: 15e eeuw

De vroegste tarotdecks die bewaard zijn gebleven, werden tussen 1430 en 1450 gemaakt in Milaan, Noord-Italië. Deze kaarten werden oorspronkelijk carte da trionfi genoemd — triomfkaarten — en de extra kaarten die aan het gewone kaartspel werden toegevoegd, kregen de naam trionfi, wat "troeven" betekent.

De vroegste tarotkaarten ontstonden in Milaan, geschilderd voor de heersende Visconti-Sforza familie

De bekendste vroege decks zijn de Visconti-Sforza Tarot, handbeschilderd voor de familie die destijds over Milaan heerste. Onderzoek wijst het deck toe aan Bonifacio Bembo, een schilder die gespecialiseerd was in vroege renaissancekunst. Het eerste schriftelijke bewijs van deze kaarten dateert uit 1442, uit het archief van de rechtbank van Ferrara.

De Tarot de Marseille

Waar de Visconti-Sforza-kaarten kostbare, handbeschilderde unica waren voor de adel, ontstond er later een toegankelijkere variant: de Tarot de Marseille. Dit deck wordt verondersteld oorspronkelijk in Milaan te zijn ontwikkeld, voordat het zich via drukpersen verspreidde naar Frankrijk, Zwitserland en Noord-Italië.

Doordat de Tarot de Marseille via de drukpers werd geproduceerd, kwam het voor het eerst beschikbaar voor een breder publiek — niet langer alleen voor de rijken die een kunstenaar konden betalen voor een handbeschilderd deck. Deze democratisering was een belangrijke stap: het maakte tarot toegankelijk buiten de hoogste kringen, wat mede de basis legde voor het latere gebruik als waarzegkaarten.

De Tarot de Marseille bleef eeuwenlang de dominante stijl in continentaal Europa, met een herkenbare beeldtaal die tot op vandaag door veel tarotlezers en -ontwerpers als referentie wordt gebruikt.

Tarot en de heksenjachten: een hardnekkige mythe

Er is geen goede historische basis voor het populaire verhaal dat tarotkaarten een belangrijke rol speelden bij de Europese heksenvervolgingen van de 16e en 17e eeuw. Tarot was in deze periode voornamelijk een kaartspel; het latere esoterische gebruik ontwikkelde zich pas veel later. De redenen waarom mensen destijds van hekserij werden beschuldigd, lagen op een heel ander vlak — religieus, sociaal en juridisch — en tarot maakte daar geen deel van uit.

De reden is eenvoudig: tarotkaarten hadden in die periode nog helemaal geen spirituele of voorspellende betekenis. Ze werden gewoon gebruikt als speelkaarten, zoals ze oorspronkelijk waren bedoeld. Pas later — decennia na de zwaarste vervolgingsgolven — kregen de kaarten de lading die wij er nu aan verbinden.

Er is wél vroeg bewijs van kaarten die voor duiding werden gebruikt: in 1540 verscheen een boek van Francesco Marcolino da Forlì met eenvoudige orakels op basis van het trekken van een kaart. Maar dit was geen tarot in de vorm die wij kennen, en zeker geen praktijk die destijds werd vervolgd.

De spirituele wending

De omslag naar tarot als spiritueel instrument voltrok zich niet op één moment, maar geleidelijk. In de tweede helft van de 18e eeuw begonnen Europese occultisten tarot steeds nadrukkelijker te verbinden met esoterie en waarzeggerij. Vanaf dat punt werd tarot meer dan een spel: de kaarten werden gezien als instrument voor zelfreflectie, levensduiding en spirituele groei.

Deze verschuiving zette een ontwikkeling in gang die uiteindelijk, ruim een eeuw later, zou uitmonden in de moderne tarotdecks die wij vandaag kennen.

De Hermetic Order of the Golden Dawn

Een schakel die vaak wordt overgeslagen, maar de twee dominante moderne tradities verklaart: zowel Arthur Edward Waite als Aleister Crowley waren lid van dezelfde Engelse esoterische orde, de Hermetic Order of the Golden Dawn, actief vanaf eind 19e eeuw. Deze orde bracht westerse esoterie, kabbala, astrologie en ceremoniële magie samen in één systeem — en tarot vormde daarbinnen een belangrijk onderdeel van studie en inwijding.

Waite en Crowley leerden binnen dezelfde orde dezelfde onderliggende symboliek, maar gingen na hun vertrek ieder hun eigen richting op. Dat verklaart waarom er rond dezelfde tijd, vanuit dezelfde bron, twee concurrerende tradities ontstonden — geen toeval, maar een directe historische verbinding.

Het Rider Waite Smith deck

Het meest invloedrijke moderne tarotdeck ontstond in 1909-1910: het Rider Waite Smith deck, ontworpen door Arthur Edward Waite en geïllustreerd door kunstenares Pamela Colman Smith. Dit deck introduceerde een belangrijke vernieuwing: waar eerdere decks vaak alleen de Grote Arcana rijk illustreerden, kreeg bij Rider Waite ook elke kaart van de Kleine Arcana een eigen, verhalende afbeelding.

Moderne decks zoals Rider Waite bouwen voort op eeuwen van ontwikkeling

Die keuze maakte tarot toegankelijker: in plaats van alleen op abstracte symboliek en geheugenwerk te vertrouwen, konden lezers de beelden zelf laten spreken. Vrijwel elk modern tarotdeck — inclusief de Sranang Tarot — bouwt in structuur voort op dit fundament.

Het Thoth Tarot

Naast Rider Waite ontwikkelde zich in de jaren '40 een tweede invloedrijke traditie: het Thoth Tarot, ontworpen door de Britse occultist Aleister Crowley en geschilderd door kunstenares Frieda Harris. Waar Rider Waite toegankelijk en verhalend is, is Thoth complexer: het combineert astrologie, numerologie, kabbala en Egyptische mythologie in een dichte, symbolische beeldtaal.

De twee tradities — Rider Waite en Thoth — worden nog altijd gezien als de twee dominante stromingen binnen de moderne tarot. Bijna elk deck dat sindsdien is ontworpen, leunt op structuur en symboliek van een van beide, of combineert elementen van allebei.

Van twee tradities naar duizenden decks

Vanaf de tweede helft van de 20e eeuw begon tarot zich in een heel andere richting te ontwikkelen: niet meer twee dominante decks, maar een groeiende stroom van thema-decks. Kunstenaars en spirituele beoefenaars gingen de klassieke 78-kaarts structuur gebruiken als canvas voor hun eigen beeldtaal — geïnspireerd door mythologie, natuur, specifieke culturen of persoonlijke spiritualiteit.

Deze ontwikkeling versnelde vanaf de jaren '70 en '80, en zette door tot in de huidige tijd: inmiddels bestaan er duizenden zelfontworpen tarotdecks wereldwijd, elk met een eigen culturele of artistieke laag bovenop dezelfde onderliggende structuur.

De Sranang Tarot staat in die lijn van ontwikkeling — een eigen, cultureel gegronde interpretatie van een eeuwenoud systeem.

Tarot in de digitale tijd

De meest recente stap in deze ontwikkeling is digitaal. Waar een tarotdeck ooit alleen fysiek — en vaak kostbaar — verkrijgbaar was, zijn kaarten inmiddels via apps en online tools voor iedereen toegankelijk. Dat verlaagde de drempel om te beginnen aanzienlijk: geen investering in een fysiek deck nodig om te ontdekken of tarot iets voor je is.

Zelf bied ik die laagdrempelige eerste kennismaking ook aan: via de gratis online tarotreading trek je zelf een kaart, zonder verdere verplichting.

Tarot en Carl Jung

In gesprekken over tarot valt vaak de naam Carl Gustav Jung, de Zwitserse psychiater die het concept van archetypen ontwikkelde — universele, terugkerende symbolen en patronen in het menselijk onbewuste. Sommige moderne tarotbeoefenaars gebruiken Jungs ideeën als interpretatiekader: de kaarten worden dan gezien als projectieve symbolen die innerlijke processen zichtbaar maken.

Belangrijk om te weten: Jung zelf heeft geen tarot-theorie ontwikkeld. Zijn werk ging over archetypen in het algemeen, niet specifiek over tarotkaarten. De koppeling tussen zijn ideeën en tarot is later door anderen gelegd — een interpretatiekader, geen document dat Jung zelf schreef.

De Sranang Tarot in deze traditie

De Sranang Tarot, die ik zelf heb ontworpen, staat in deze lange traditie van decks die de klassieke tarot-symboliek hernemen en aanvullen. Waar de Tarot de Marseille de Europese hermetische lijn vasthield en het Rider Waite Smith deck de Engelse esoterische lijn verdiepte, voegt de Sranang Tarot een nieuwe culturele laag toe: de Surinaamse Winti-context en voorouderlijke begeleiding.

Waarom ik de Sranang Tarot heb ontworpen

Na jarenlang met bestaande tarotdecks te hebben gewerkt, merkte ik dat ik iets miste. De traditionele tarot gaf mij een sterke basis en de symboliek van de 78 kaarten bleef voor mij waardevol, maar ik wilde mezelf en de Surinaamse cultuur ook in de kaarten kunnen herkennen.

Ik wilde daarom geen compleet nieuw systeem bedenken. Juist de bestaande structuur van tarot — de Grote Arcana, de Kleine Arcana en de reis die de kaarten samen vormen — wilde ik behouden. Wat ik wilde veranderen, was de wereld waarin die reis wordt afgebeeld.

Bij het ontwerpen wilde ik Suriname zichtbaar en voelbaar maken. De cultuur, de kleuren, de omgeving en de symboliek kregen een plaats binnen een tarotdeck dat nog steeds herkenbaar tarot is. Het was voor mij belangrijk dat het niet alleen een mooi Surinaams jasje zou worden — de beelden moesten passen bij de betekenis en energie die ik tijdens mijn jarenlange werk met tarot aan de kaarten had leren verbinden.

Mijn praktijkervaring speelde daarbij een belangrijke rol. Wanneer je jarenlang readings geeft, merk je dat de betekenis van een kaart niet alleen uit een boek komt. Je ziet hoe dezelfde kaart terugkomt bij heel verschillende levensvragen, en hoe de betekenis verandert door de vraag, de omliggende kaarten en de situatie van de persoon tegenover je. Die ervaring wilde ik meenemen in mijn eigen deck.

De Sranang Tarot is daarom voor mij een ontmoeting tussen twee werelden: de eeuwenoude structuur van tarot en mijn eigen Surinaamse achtergrond en spirituele beleving. Ik zie mijn deck ook als onderdeel van de ontwikkeling die tarot altijd heeft doorgemaakt — door de eeuwen heen steeds opnieuw afgebeeld en geïnterpreteerd door mensen uit verschillende tijden en culturen. Met de Sranang Tarot heb ik daar mijn eigen hoofdstuk aan toegevoegd.

Uiteindelijk was dat mijn belangrijkste reden om het deck te maken: ik wilde kaarten creëren waarin ik de vertrouwde taal van tarot kon blijven lezen, maar waarin ik tegelijkertijd Suriname kon herkennen.

De geschiedenis van tarot leert iets belangrijks: de kaarten waren ooit gewoon speelkaarten. Wat ze vandaag voor jou kunnen betekenen, hangt af van de bedoeling waarmee je ze gebruikt. De symbolen zijn niet de magie. Jouw aandacht is de magie.

Meer weten over de Sranang Tarot? Begin bij De Dwaas binnen de Sranang Tarot.

Ervaringen van cliënten

Van cliënten uit heel Nederland en België

Veelgestelde vragen over de geschiedenis van tarot

Rachida Kacimi

Medium, helderziende en paragnost met 28 jaar praktijkervaring. Ontwerpster van de Sranang Tarot en de Surinaamse zigeunerkaarten. Eigenaar van Lyluah Spirituele Praktijk en oprichter van Spiritueel Suriname.

Praktijk: Cruquiuskade 251 · 1018 AM Amsterdam · KvK 52035956 · BTW NL002077055B30

YouTube: Rachida Kacimi kanaal · Websites: lyluah.sr · spiritueelsuriname.com

Bijgewerkt 27 augustus 2026 (V2) · Auteur Rachida Kacimi · Lyluah Spirituele Praktijk